تولید کننده بذر گیاهان دارويي

1. تجزیه و تحلیل عوامل اکولوژیك موثر بر تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• عوامل اقلیمی (بررسی شدت نور و طول روز منطقه، شدت و سرعت باد، تعداد روزهای ابری در سال، دما و نوسانات دمایی منطقه، میزان بارش)
• عوامل خاکی ربافت و ساختمان خاک، وضعیت شیمیایی خاک، میزان عناصر غذایی موجود در خاک، روش های اصلاح ساختمان خاک ( اهمیت تولید بذر)

مهارت

• مطالعه بانك بذر خاک
• اندازه گیری پارامترهای اقلیمی

نگرش

• دقت در انتخاب منطقه مناسب جهت کشت
• دقت در استفاده بهینه از تمامی منابع موجود در منطقه

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و لباس کار

توجهات زیست محیطی

• دقت در عدم آلودگی محیط زیست

2. تعیین خلوص و قوه نامیه بذر گیاهان دارویی

دانش

• انواع بذر (بومی، غیر بومی و ترا ریخته )
• کیفیت بذر (خلوص فیزیکی، خلوص ژنتیکی ،محتوای رطوبت بذر، ویگور بذر و محاسبه قوه نامیه، روش های مختلف تعیین قوه نامیه ، قدرت نامیه، تکامل بذر)
• اهمیت جوانه زنی بذر و مزایای پرامینگ بذر
• شرایط جوانی بذر و فیزیولوژِکی جوانه زدن بذر،پرامینگ بذر
• روش شکستن خواب بذر گیاهان دارویی

مهارت

• تعیین درصد خلوص بذر
• آزمون قوه نامیه
• تکنیك های پرامینگ بذر

نگرش

• دقت در انتخاب بذر مناسب جهت کاشت
• دقت بکارگیری تراکم و الگوی کاشت مناسب با توجه به خصوصیات و ویژگی های بذر
• درک استفاده از بذرهای بومی، غیر بومی و تراریخته

ایمنی و بهداشت

• دستکش و ماسك
• توجهات زیست محیطی
• تاثیر بذرهای تراریخته بر ویژگی های زیست محیطی

3. آماده سازی زمین در تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• زمان مناسب برای خاک ورزی و تهیه بستر کشت با توجه به فصل کشت و شرایط اقلیمی منطقه
• روش های مختلف خاکورزی نظیر شخم متداول و شخم حفاظتی
• مراحل انجام تهیه بستر کشت
• ادوات خاک ورزی (عوامل موثر در انتخاب ادوات موجود در منطقه، تاثیر نوع ادوات کاربردی بر پایداری سیستم، رشد و عملکرد و ماده موثره موجود در ریشه ها)

مهارت

• نمونه گیری از خاک
• تفسیر جدول آزمون خاک
• اندازه گیری وضعیت رطوبتی خاک جهت انجام عملیات خاک ورزی
• انجام دیسك زدن
• انجام عملیات شخم زمین

نگرش

• دقت و سرعت عمل در انتخاب زمان مناسب خاک ورزی
• انجام صحیح مراحل تهیه بستر کشت با تأکید بر حفظ ساختار و حاصل خیزی خاک

ایمنی و بهداشت

• استفاده از لباس و کفش کار

توجهات زیست محیطی

• انجام درست و به موقع عملیات تهیه بستر کشت به منظور حفظ ویژگی های ساختمان خاک نظیر تهویه، رطوبت، مواد آلی، عناصر غذایی و موجودات زنده مفید خاک دقت در حفظ ساختمان خاک کاهش فرسایش خاک در مزرعه

4. کشت گیاهان دارویی با هدف تولید بذر

دانش

• روش انتخاب بذر مناسب گیاهان دارویی ( تعیین و شناسایی توده های بومی، ارقام و گونه های مناسب در منطقه، انتخاب بذور سالم با قوه نامیه و خلوص بالا)
• روش ضدعفونی مواد کشت ( قارچ کش های مناسب بر اساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات، تعیین مقدار مجاز مصرف سم، روش مناسب ضدعفونی قبل از کشت و یا بذر مال و آغشته کردن ریشه ها)
• روش مناسب کشت ( الگوی کاشت مناسب در مزرعه، تعیین تراکم و عمق کاشت، زمان کشت و انتقال نشاء)
• روش تهیه زمین، (تهیه بستر کاشت، آشنایی با ادوات خاک ورزی)
• مدیریت تناوب( بررسی گیاهان قبلی کشت شده، برنامه تناوب مناسب با توجه به شرایط اکولوژیك منطقه)
• نژادهای بذر بومی و تراریخته

مهارت

• تعیین خلوص بذر
• کاربرد سموم جهت ضد عفونی مواد کشتی
• کشت بذر گیاهان دارویی
• اجرای الگوی کاشت در شرایط مزرعه

نگرش

• اهمیت حفظ نژادهای بومی
• استفاده از تراکم مناسب جهت استفادده بهینه از منابع
• کاربرد مناسب و در حد استاندارد سموم شیمیایی
• دقت در ایجاد یك برنامه تناوب صحیح

ایمنی و بهداشت

• دستکش و ماسك
• بکارگیری سموم مناسب و بر اساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات

توجهات زیست محیطی

• تلاش در جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست توسط سموم شیمیایی
• ایجاد تراکم مناسب جهت کاهش فرسایش های آبی و بادی در منطقه

5. کود دهی و تامین عناصر غذایی در مزارع تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• کود و اهمیت بر بهره وری تولید
• مفاهیم کشاورزی ارگانیك
•  ( تاثیر عناصر غذایی تاثیر عناصر غذایی میکرو و ماکرو بر رشد رویشی و بذر ، علائم کمبود عناصر غذایی بر رشد اندام های هوایی و ویژگی های رشدی بذر. عناصر غذایی موثر در عملکرد بذر و ویژگی های کیفی و جوانه زنی بذر)
• روش نمونه گیری از خاک و تفسیر آزمون خاک ( روش مناسب نمونه گیری، تعداد نمونه ها، عمق مناسب نمونه ها با توجه به گیاهان مورد کشت، شناسایی اجزاء جدول آزمون خاک، تعیین عناصر غذایی موجود در خاک)
• کودها ( آشنایی با کودهای شیمیایی، آلی و بیولوژیک، مزایا و معایب و نحوه تاثیر آنها بر ویژگی های رشدی بذر، عناصر غذایی موجود در کودها، نحوه رها سازی عناصر غذایی در کودهای مختلف، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی کودها، تاثیر کودهای مختلف بر عملکرد بذر و شاخص رشدی بذر)
• کاربرد کودهای آلی و بیولوژیک به منظور افزایش کیفیت سیستم و ماده موثره گیاهان دارویی مصرف عناصر غذایی ( روش های مختلف مصرف عناصر غذایی ، زمان و دفعات مناسب مصرف، ادوات پخش کود)

مهارت

• نمونه گیری از خاک
• تفسیر جدول آزمون خاک
• تعیین نیاز کودی و کاربرد کودهای شیمیایی، آلی و زیستی
• بررسی ادوات پخش کود

نگرش

• دقت در کاربرد نوع و مقدار صحیح و در زمان مناسب عناصر غذایی
• کاربرد کودهای آلی و بیولوژیك به منظور افزایش کیفیت

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و ماسك

توجهات زیست محیطی

• دقت در عدم آلودگی محیط به کودهای شیمیایی

6. انجام عملیات آبیاری و تامین آب مورد نیاز در مزارع

دانش

• مراحل رشد گیاه ( تعیین مراحل فنولوژیك گیاه، شناسایی مرحله حداکثر شدن ماده موثره در گیاه، نیاز آبی گیاه و شناسایی مراحل حساس به آبیاری )
• برآورد محتوی رطوبت بذر بدون خشك کردن اولیه و با خشک کردن اولیه
• رابطه بین محتوی رطوبتی بذرو دما
• منابع آب موجود در منطقه ( نوع گیاه، مرحله رشدی، روش آبیکاری ومنابع آب موجود در منطقه)
• تاثیر مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی بر حفظ ذخایر
• زیرزمینی آب ( اشاره ای به فرآیند کاهش ذخایر زیرزمینکی آب درکشور)
• افزایش ماده آلی خاک ( تاثیر آن در حفظ محتوای رطوبتی خاک،
• توسعه ریشه و روش های افزایش ماده آلی در خاک)
• زمان مناسب آبیاری رپیش بینکی بارش ها در منطقه و میزان
• رطوبت در خاک، مرحله رشدی
• انتخاب روش های مناسب آبیاری و تاثیر آن در استفاده بهینه از

مهارت

• حفظ محتوای رطوبتی خاک، توسعه ریشه و روش های افزایش ماده آلی در خاک)
• زمان مناسب آبیاری پیش بینی بارش ها در منطقه و میزان رطوبت در خاک، مرحله رشدی)
• انتخاب روش های مناسب آبیاری و ( تاثیر آن در استفاده بهینه از منابع آب موجود در منطقه رنوع گیاه، مرحله رشدی، روش آبیاری و منابع آب موجود در منطقه)
• تاثیر مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی بر حفظ ذخایر زیرزمینی آب شاره ای به فرآیند کاهش خایر زیرزمینی آب در کشور

نگرش

• تامین آب مورد نیاز در مراحل حساس رشدی گیاهان دارویی
• دقت در جلوگیری از تنش آبی در مرحله رشد زایشی و رسیدن بذر

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و ماسك

توجهات زیست محیطی

• دقت در عدم متراکم شدن خاک و جلوگیری از فرسایش آبی
• دقت در حفظ منابع آبی و جلوگیری از آلودگی آنها

7. مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز در مزارع تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• مفهوم آفت و انواع آفات
• آفات و بیماری های مهم ( مشخصات ظاهری، نیازهای اکولوژیك ، عوامل موثر در شیوع و تکثیر آنها، میزان و نحوه خسارت، تاثیر بر ماده موثره گیاهان دارویی، مراحل تشخیص، روشهای بررسی و تعیین خسارت)
• مدیریت تلفیقی ( تعاریف و مفاهیم، دلایل اهمیت، اهداف، اجزاء مدیریت تلفیقی  یا IPM )
• روش های تلفیقی مدیریت آفات و بیماری ها
• علفهای هرز غالب گیاهان دارویی ( مشخصات گیاه شناسی و نیازهای اکولوژیك، نحوه خسارت ، میزان خسارت، نحوه رشد وتکثیر ،میزان خسارت به ماده مو ره، روش تعیین خسارت)
• روش های مدیریت علف های هرز ( زراعی، مکانیکی و فیزیکی، شیمیایی، الوپاتی، عوامل موثر در انتخاب نوع روش مدیریت)
• انتخاب بوته های قوی ( روگینگ و حذف بوته های آلوده)

مهارت.

• بررسی نمونه های هرباریومی علفهای هرز و اتاله شده آفات
• کالیبراسیون سمپاش
• کاربرد سموم شیمیایی جهت مبارزه با علف های هرز و آفات

نگرش

• مدیریت صحیح علفهای هرز، افات و بیماری های مزرعه گیاهان دارویی
• مصرف حداقل و یا عدم مصرف مواد شیمیایی و جایگزینی آنها با روش های سازگار با محیط زیست

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و ماسك

توجهات زیست محیطی

• دقت در کاهش آلودگی محیط زیست به سموم مصرفی
• دقت در خصوص دوره کارنس سموم مصرفی

8. بکارگیری حشرات گرده افشان در تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• گرده افشانی ونقش آن در تولید بذر (انواع گیاهان دگرگشن و خود گشن دارویی، عوامل در گرده افشانی، مکانیسم تولید بذر در گیاهان دارویی)
• ویژگی های حشرات موثر در گرده افشانی (ویژگی های رشدی حشرات گرده افشان، قدرت تکثیر و عوامل موثر در تعداد آنها در منطقه، قدرت پروازی حشرات، دما و نوسانات آن، سرعت باد غالب در منطقه، بارندگی و میزان رطوبت نسبی منطقه)
• روش نگهداری کندوهای زنبور عسل (انتخاب محیط مناسب استقرار کندو ها، شناسایی عوامل محیطی، عوامل زیستی شامل سایر حشرات مهاجم و بیماری های موجود در منطقه، منابع تامین غذای کندو، فاصله کندو تا مزرعه، روش و زمان مناسب سمپاشی به منظور عدم آلودگی زنبور های عسل)
• تعداد و موقعیت قرار گرفتن کندو در مزارع (مساحت مزرعه، سرعت و جهت باد در منطقه، تراکم بوته در مزرعه)

مهارت

• بررسی کندوی زنبور عسل
• انتقال و استقرار کندو در مزرعه
• بررسی عوامل اقلیمی

نگرش

• دقت در بهبود فرآیند گرده افشانی گیاهان دارویی دگرگشن
• کاربرد صحیح حشرات گرده افشان

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و توری مناسب و ماسك
• دقت در عدم آلودگی حشرات گرده افشان

توجهات زیست محیطی

• حفظ تنوع زیستی محیط زیست
• دقت در عدم آلودگی محیط زیست به مواد شیمیایی

8. برداشت در مزارع تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• عوامل موثر در موفقیت برداشت گیاهان دارویی بر (نحوه رشد اندامهای هوایی و توسعه ریشه ها ، یکنواختی رشد بوته ها و رسیدگی آنها، وضعیت علفهای هرز در سیستم)
• روش برداشت (حذف بوته های ضعیف، حذف بوته های والد پدری، تنظیم ارتفاع برداشت ، توجه به وضعیت شرایط خاک، شکل و اندازه دانه، نیروی چسبندگی بذر به گیاه و ریزش بذر)
• زمان مناسب برداشت ( مرحله رسیدگی بذر، ورس در گیاه ، شرایط اقلیمی منطقه ،بازه زمانی مناسب برداشت بذر با توجه به شرایط اقلیمی ، ساعت برداشت در طول روز ، میزان رطوبت بذر )
• روش مناسب برداشت ( روش برداشت دستی و نیمه مکانیزه ، انتقال سریع و صحیح بذر به انبار)

مهارت

• برداشت بذرگیاهان دارویی ( چند گونه بطور نمونه)
• بکارگیری ادوات مناسب برداشت بذر

نگرش

• دقت در رعایت روش مناسب برداشت برای استحصال حداکثر ماده موثره در اندام ها
• دقت در زمان مناسب برداشت

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش ، لباس کار

توجهات زیست محیطی

• حفظ بقایای گیاهی پس از برداشت جهت افزودن به خاک و افزایش ماده آلی خاک
• دقت در حفظ ساختمان خاک و بیولوژی خاک در حین عملیات برداشت

10. بوجاری بذر گیاهان دارویی

دانش

• خشك کردن بذر
• عملیات بوجاری ( تعریف بوجاری، مشخصات فیزیکی بذر موثر در بوجاری)
• وسایل بوجاری بذر پوست کن، دستگاه بوجاری هوادهنده ، جداکننده های  قلی، جداکننده های حلزونی)
• خرمن کوبی (تعریف، عوامل موثر در کیفیت کار خرمن کوبی، خرمن کوبی با دست و با دستگاه)

مهارت

• بکارگیری وسایل بوجاری بذر
• بررسی خصوصیات فیزیکی بذر

نگرش

• دقت در رعایت روش مناسب برداشت برای استحصال حداکثر ماده موثره در اندامها
• دقت در زمان مناسب برداشت

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش

توجهات زیست محیطی

• عدم رهاسازی مواد زائد در طبیعت

11. نگهداری بذر گیاهان دارویی در انبار

دانش

• نگهداری بذر ( ضرورت و دلایل نگهداری بذر، دوره مدت ذخیره بذر با توجه به شرایط انبار و مشخصات فیزیکی و بیوشیمیایی بذر، میزان رطوبت بذر)
• تاثیر عوامل محیطی انبار بر کیفیت بذر ذخیره شده (دما، رطوبت نسبی، تهویه، نور)
• کنترل آفات و بیماریهای انباری و ضدعفونی بذر

مهارت

• بسته بندی بذر در کیسه های پلاستیکی و کنفی
• خیره نمودن بذر در ظروف ضد رطوبت

نگرش

• دقت در میزان رطوبت بذر در زمان نگهداری در انبار و بسته بندی
• دقت در کنترل عوامل محیطی در دوره انبار داری و بسته بندی

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و ماسك

توجهات زیست محیطی

• جلوگیری از آلودگی محیط به سموم شیمیایی
• عدم رها سازی ظروف پلاستیکی در طبیعت
• استفاده از مواد قابل بازیافت در محیط زیست ( در صورت امکان)

12. رعایت استانداردهای لازم برای تولید بذر گیاهان دارویی

دانش

• استانداردهای ملی و بین المللی تولید بذر گیاهان دارویی
• بازارهای داخلی و بین المللی بذر گیاهان دارویی
• مناطق عمده تولید بذر در کشور و کشورهای پیشرو در تولید بذر گیاهان دارویی
• استانداردهای مزرعه ای و آزمایشگاهی (حداقل متراژ ایزولاسیون، حداکثر ناخالصی مجاز، حداکثر درصد بوتکه های خارج از تیپ، حداکثر تعداد علفهای هرز در متر مربع حداقل درصد خلوص فیزیکی، حداکثر تعداد بذر علفهای هرز در یك کیلوگرم، حداقل درصد قوه نامیه، حداکثر رطوبت مجاز در بذر)
• طبقات مختلف بذر تولیدی ( پایه، مادری و گواهی شده )

مهارت

• تعیین بوته های خارج از تیپ گیاهان دارویی
• رعایت استانداردهای لازم برای تولید بذر گیاهان داروئی

نگرش

• دقت در نمونه گیری صحیح از مزرعه و انبار
• دقت در حفظ سلامت سیستم تولید بذر

ایمنی و بهداشت

• استفاده از دستکش و ماسك

توجهات زیست محیطی

• دقت در عدم آلودگی محیط به سموم شیمیایی